Hosta's voor de schaduwrijke tuin
De hosta is van onschatbare waarde voor de schaduwrijke tuin. Samen met hemerocallis (daglelie) en heuchera is het een favoriete soort van de Amerikaanse veredelaars en veel variëtiteiten komen oorspronkelijk uit Noord Amerika. In Nederland hebben wij een aantal expert kwekerijen, met name de firma Fransen in Ter Aa (http://www.hostakweker.nl) en Tuincentrum Van den Top in Barneveld (http://www.vandentop.nl/) zijn onze favorieten. Degenen die geïntereseerd zijn in een systematsich overzicht van hosta's kunnen een bezoek brengen aan Arboretum Trompenburg (http://www.trompenburg.nl/) in Rotterdam. Hier zijn de variëteiten overzichtelijk in alfabetische volgorde gerangschikt.
Hosta types
Als niet-hosta specialisten leggen wij de nadruk op 4 eigenschappen:
- Grote (reusachtige) planten en/of bladeren, zoals Hosta "Sum and Substance"
 |
| Hosta "Sum and Substance" |
- Decoratieve bladeren
 |
 |
| Hosta "June" | Hosta "Paradise Joyce" |
- Kleine planten en/of bladeren b.v. Hosta "Little Wonder"
 |
| Hosta "Little Wonder" |
- Planten met rode kleuren, meestal in de bladstelen b.v. Hosta "Maraschino Cherry" en Hosta "Harry van der Laar".
 |
 |
| Hosta "Maraschino Cherry" | Hosta " Harry van der Laar" |
Nog een eigenschap zou geurende bloemen kunnen zijn maar de bloemen, althans naar onze smaak, zijn wat secundaire attributen. Toch kunnen de bloemen van een massa beplanting rondom augustus wel prachtig zijn.
 |
 |
| Hosta "Stiletto | Hosta "Spritzer" |
Er zijn talloze soorten hosta's op de markt en ze nemen bijna met de dag toe. Voor een snel overzicht kan ik twee sites aanraden:
Verder is er een recent, heel behulpzaame artikel over de bladkleur van hosta's verschenen:
De zwarte tulp onder de hosta’s
ZZ Zoals eerder aangeven, de hosta equivalent van de zwarte tulp zou er één zijn met rood-paarse bladen. In de “Millennium tuin” hebben wij een groepje dat wel iets van deze kleur in zich heeft op blad of bloemstelen – links vanaf de trap tegenover de grootbladige hostas zoals “H. Sum and Substance”.
Slakkenschade
Ee Een vloek op hosta’s komt in de vorm van slakkenschade die U in extreme gevallen achter laat met wat gaten en afgekauwde stompen. Veel grootbladige hostas lijken wel tamelijk bestand tegen een slakkenaanval maar wij houden de boel in de gaten en strooien wat metaldehyde korrels dicht bij de stam zodra wij wat schade bespeuren. Dit is meestal voldoende om de kleine, in de grond wonende, naakte slakken te bestrijden en deze (niet de grote jongens) richten de meeste schade aan. Gelukkig, wij vinden dat vogels en kikkers slakkenschade binnen de perken lijken te houden en, zelfs met dwerg hostas, kunnen wij wachten tot het einde van de zomer voordat wij de korrels pakken; vaak hoeft het helemaal niet.
Vermeerderen
Een klassiek boek vertelt U jonge planten af te splitsen wanneer “punten” in het vroege voorjaar net zichtbaar uit de grond komen. Eigenlijk, als U naar de kweker gaat en een plant met meerdere stammen koopt, kan dat splitsen op elke tijdstip tijdens de groeiperiode gebeuren – wij spoelen de aarde van de wortels en snijden nieuwe planten af met een hobbymes. De laatste jaren heb ik er veel plezier in eigen zaailingen op te kweken die veel voorkomen rondom onze planten. Strikt gesproken zijn vrijwel alle zaailingen nieuwe hybriden, maar verreweg de meeste zijn, op het oog, òf niets bijzonders òf komen overeen met de moederplant – dit in enig kontrast met wat U ervaart wanneer verschillende akelei soorten bij elkaar zijn geplant. In de “Millennium Tuin”, zijn alle hosta’s langs de slootkanten zaailingen van H. sieboldiana “Elegans” (Zie foto beneden) en alle komen vrijwel overeen met “Elegans”, met een mogelijke uitzondering van vijf die een wat geel blad hebben
 |
| H. sieboldiana “Elegans” |
Sports
Zoals gezegd, kweken wij veel zaailingen op in de hoop dat er een keer iets afwijkends en interessants te voorschijn komt. Iedereen die een studie van hosta variëteiten maakt, moet bemerken juist hoeveel afkomstig zijn van “sports” - dwz dat een overigens normale plant ineens een afwijking vertoont, zoals een andere bladvorm of -kleur en die stabiel blijkt te zijn bij vermeerdering. Dit in tegenstelling tot plantsoorten zoals rhododendrons en rozen. Misschien een gevolg hiervan is, dat er goede vooruitzichten zijn voor de hosta kweker die welbewust te werk gaat met zorgvuldige kruisingen. (Dit laatste gebeurt wel, en misschien ga ik nu buiten mijn boekje door te suggereren dat het niet genoeg plaats vindt.) Ik heb het onderwerp “sporting” met een kweker eens aangekaart en hij opperde dat chemicaliën en hormonen in microcultuur dit fenomeen wel zouden doen toenemen.
Al neem ik het risico om op gevoelige tenen te trappen, ik moet wel zeggen dat uit vanuit het gezichtspunt van iemand die planten op hun decoratieve waarde hoofdzakelijk beoordeelt, sommige hosta soorten heel veel op elkaar lijken. In het geval van “sports” in bijzonder komt dit niet als een verassing wanneer men terug gaat in hun kweekgeschiedenis. Een afwijkende bladvorm of -kleur komt voor wegens het activeren van een al aanwezig doch normaal sluimerend gen dat vervolgens voldoende stabiel blijkt om planten te propageren. Neem bijvoorbeeld een basis stel genen in iets zoals H. Fortunei – vermoedelijk zelf een complex hybride uit Japan; de “Hyacintha” variant heeft een aantal “sports” die op hun beurt ook sports hebben. “Hyacintha” gaf “Francee” daaruit kwam “ Patriot” die vervolgens “Loyalist” opleverde. Rondom dezelfde periode kwam “Fire ‘n Ice” op de markt dat blijkt een sport van “Francee” te zijn. In onze tuin zijn verschillen tussen “Loyalist” en “Fire ‘n Ice" heel moeilijk te vinden. Zonder heel kundige kwekers te willen beledigen, vraag ik me wel eens af, of wij moeten niet meet kritisch zijn met het erkennen van nieuwe hosta soorten die nauwelijks verschillen tonen.
Aansluiting bij een enthousiaste vereniging zou een goed begin zijn – (www.hostavereniging.nl) voor diegenen die veel meer willen weten over deze plantensoort.
In de jaren '90 is er een virusaantasting van hostas ondekt dat nu bekent staat als "hosta virus X" ofwel HVX . Nuttige informatie hierover en verdere links vindt U onder http://www.vandentop.nl/HVX.html. Bespeurt U een vreemde blad verkleuring in Uw plant dan kan het zijn dat Uw hosta besmet is en niet een zgn. sport dat net is besproken. Een geinfecteerde plant moet compleet worden vernietigd - wortel en al - en Uw handen grondig schoon gemaakt. Licht mechanische schade (behandeling) is voldoende om deze verzwakkend en uiteindelijk dodelijke virus te verspreiden. Gelukkig kan de virus niet in de aarde overleven. Verder kan de symptomen van een HVX aanval pas enkele jaren na de infectie zichtbaar zijn en daarom kan een aangetaste plant betekenen dat een hele collectie of kweekveld is besmet. Daarom voeren de Nederlandse kwekers Fransen en van den Top een grondige testprograma uit om te kunnen garanderen dat hun planten HVX-vrij zijn.